Dit is het archief van oktober 2013

Sint in Nijmegen (2)

Een bijdrage van Paul van der Heijden, gepubliceerd op 31 oktober 2013

We zagen vorige week al dat Nijmegen kan bogen op een eerbiedwaardig Sint-Nicolaasverleden. Maar ook in recentere tijden hebben zich memorabele gebeurtenissen afgespeeld rond de goedheiligman. Eentje ervan vond plaats in de winter van 1939. Hoofdpersoon is Godfried Bomans, markant schrijver en een van Nederlands beste columnisten ooit. Bomans studeerde in Nijmegen en begon hier ook zijn sinterklaascarrière. We laten de meester zelf aan het woord in een column uit De Volkskrant in 1963:

Godfried Bomans als Sint

‘Bij die gelegenheid reed ik een open landauer, omstuwd door een dozijn Pietermannen, de Molenstraat in en ontmoette, juist op het punt, waar de Broerstraat begint, een andere Sinterklaas, ook in een rijtuig, die op de Grote Markt zijn herderlijke tocht begonnen was. Ik zag hem uit de verte al aankomen en had dus ruimschoots de tijd om mijn houding te bepalen. Ik besloot hem als coadjutor te behandelen, want op die leeftijd kan dat zeer wel, maar ongelukkig genoeg was de andere Sinterklaas op dezelfde gedachte gekomen. Zo hielden onze rijtuigen zij aan zij stil en spraken wij elkaar toe met een neerbuigzaamheid, die steeds kwetsender werd, daar geen van beide van wijken wilde horen. De zaak werd dringend, want ik zag in de ogen der jeugdige omstanders een zekere twijfel aan de rechtmatigheid van mijn wijding opkomen. Krachtig ingrijpen was hier geboden, wilde het geloof behouden blijven. Te dien einde stapte ik in zijn rijtuig en ontnam hem mijter en staf. De man had nu moeten begrijpen, dat het uit was met zijn bisschoppelijke loopbaan, maar hij weigerde dit in te zien. Erger nog, hij rukte mijn baard af en wierp die driftig in de menigte. Nu kan ik veel hebben, maar dit ging te ver. Ik greep de drieste grijsaard om het middel en wierp hem ruggelings in de gelovigen, die hem met kinderlijke blijheid ontvingen. De prelaat liet het er niet bij zitten. Hij ontdeed zich van zijn kazuifel en kwam in superplie wijdbeens op mij af. De volgende minuten herinner ik mij niet meer, tot ik op de vloer van een naburige apotheek bij bewustzijn kwam.’ (Uit: Bomans, Werken IV. Bijdragen aan de Volkskrant. Amsterdam 1997).

Door Bomans verwierf Nijmegen wederom een plekje in de Nederlandse literatuur. Laat dat overigens geen argument zijn om het sinterklaasfeest kost wat kost te behouden. De toen nog jonge sinterklaastraditie werd nog niet zo openlijk en platvloers gedomineerd door commerciële belangen: het droeg nog alle kenmerken van de kneuterige gezelligheid waar we anno 2013 zo geforceerd naar terug verlangen.

Vroeger

Een bijdrage van Maerten Prins, gepubliceerd op 30 oktober 2013

Vroeger, toen je met je rollator nog gewoon over het Plein 1944 kon lopen …

Oversteek

Een bijdrage van Jac. Splinter, gepubliceerd op 28 oktober 2013

Wandelen en fietsen is gezond. Omfietsen bestaat ook. Dat moet je heel vaak omdat de verkeergeleidingsbedenkers in deze stad eerst alles voor de auto doen en dan misschien iets voor de rest. Omwandelen kan ook al jaren en sinds kort kan dat wel op een hele speciale manier in deze stad . De heren deskundigen hebben voor het autodoorstroomgemak twee oversteekpunten op de nieuwe rotonde aan het eind van de Marialaan geschrapt. Dat ze daarmee de andere twee punten overbelasten is waarschijnlijk niet eens in ze opgekomen. Ik voorspel files op de rotonde vanwege dat ene fietsstoplicht op de Energieweg. Daar moet alle langzaam rijdend verkeer van en naar Beuningen overheen.

Turborotonde wordt dit verkeersgedrocht op wikipedia genoemd.

Gedichtje

Een bijdrage van Hedzerd de Boer, gepubliceerd op 27 oktober 2013

Denkend aan Nijmegen,
Zie ik traag lopende winkelenden door de Marienburg gaan,
Zich vergapend aan de vele koopjes in de goot,
Twijfelend over een volgende aankoop.

Denkend aan Nijmegen,
Zie ik de Sint Steven in de verte staan,
Fier torenend boven alles uit,
Haar spits gelijk de wolken aan.

Denkend aan Nijmegen,
Zie ik wijds de Ooij haar benen spreiden,
Haar zachte gras gelijk een vel papier
De schapen grazen grote gaten leeg.

Denkend aan Nijmegen,
Zie ik mijn vrouw al voor me staan
Zacht glimlachend ontvangt ze me met open armen
En zal ik nooit meer van haar gaan.

Sinterklaas komt uit Nijmegen

Een bijdrage van Paul van der Heijden, gepubliceerd op 24 oktober 2013

De discussie over het Sinterklaasfeest en zijn Zwarte Pieten is nu werkelijk losgebarsten. Tegenstanders wijzen op het racisme in de knechtenrol van Zwarte Piet, voorstanders wimpelen dat eenvoudig weg door te wijzen op de traditie. Dat laatste, je verschuilen achter de traditie, is echter een grote valkuil. Een traditie is niet automatisch ‘goed’. Een halve eeuw geleden nog was katknuppelen en ganstrekken heel populair op de kermis. Nu zijn we blij dat dat is afgeschaft.

Daarnaast is het woord ‘traditie’ een openlijke vrijage met de geschiedenis. De meeste mensen hebben echter geen idee wat we eigenlijk vieren met Sinterklaas. Dat is ook moeilijk te begrijpen, want de historische onderbouwing deugt van geen kanten. Het enige dat klopt, is dat de heilige Nicolaas echt heeft bestaan: hij was bisschop van Myra in de 4e eeuw. Het feest zelf is echter een toevallig ontstane combinatie van christelijke en niet-christelijke gewoontes. Wat wij vieren is niet Nicolaas’ verjaardag, maar zijn sterfdag. Ga dat de kinderen maar eens vertellen! Nicolaas is bovendien beschermheilige van kinderen geworden door de verkeerde interpretatie van een middeleeuws schilderij. Elkaar kadootjes geven deden de Romeinen al, tijdens de Saturnalia in december. En het strooien van pepernoten gaat terug op een Germaanse traditie die te maken heeft met vruchtbaarheid.

De enige Nederlandse stad die aanspraak kan maken op een eerbiedwaardig en zuiver Nicolaas-verleden is Nijmegen. De Byzantijnse prinses Theophanu (ca. 960-991) bracht door haar huwelijk met keizer Otto II de verering van de heilige Nicolaas naar Noordwest-Europa – en via Nijmegen ook naar Nederland. Theophanu verbleef vaak op het Valkhof en het is dan ook niet verwonderlijk dat hier begin 11e eeuw een Nicolaaskapel werd gebouwd. Misschien ligt hier de oplossing van het nationale Pieten-probleem: we introduceren een meer historische, Pietloze Sinterklaas. Hij komt niet meer over zee naar Nederland, maar via Nijmegen. In de nog altijd bestaande Nicolaaskapel (zie foto) staat hij letterlijk stil bij het verleden. Sinterklaas wordt dan wel gespeeld door een Turk, zijn geboortestad Patara ligt immers in Zuid-Turkije. Zo’n Turkse Sinterklaas is oud en modern tegelijk, want hij past uitstekend in onze multiculturele samenleving. Die educatieve boodschap is veel beter dan een zwarte slaaf die met een roe zwaait en kinderen in een zak stopt.

Het Is

Een bijdrage van Willem Melssen, gepubliceerd op 23 oktober 2013

Eefje de Visser


 
Aangezien ik er voor een week tussenuit ben geweest voor een korte vakantie in de Ardèche moet ik dit keer teruggrijpen naar wat ‘ouder’ beeldmateriaal.

Lees verder »

We gaan nog …

Een bijdrage van Jac. Splinter, gepubliceerd op 21 oktober 2013

In Nijmegen gebeuren soms illegale dingen. Een van die illegale activiteiten is het ondersteunen van illegalen. Illegalen zijn, volgens de huidige Nederlandse wet, mensen zonder verblijfsvergunning. Maar wat nou als je HASA hebt aan gevraagd, en nog niet gekregen hebt van het VENJ of BUZA en je de ambtelijke IND-treiterijen moet afwachten van zeven weken en zes dagen wachten op elke brief die binnen acht weken beantwoord moet worden? Dan heb je niks en mag je eigenlijk ook niks. Je PTSS diagnose is te laag bevonden door de BMA en je wordt door het COA het AZC uitgezet en je moet maar zwerver worden en dat is weer niet toegestaan en ga je de VBL weer in. Want een GOL is er voor AMA’s. Bij GAST kun je bed, brood en bad krijgen als je schrijnend genoeg bent. Er zijn er op dit moment een kleine 100 in deze stad een onbekend aantal zwerft MOB rond.
Deze week is de collecte voor Gast. Door voortdurende ondersteunende juridische procedures voor de cliënten teren ze langzaam in op hun spaargeld. Op www.stichtinggast.nl staat het jaarverslag met de cijfers.Kan iedereen zien wat er met het geld gebeurt.

Armoede

Een bijdrage van Hedzerd de Boer, gepubliceerd op 20 oktober 2013

Wat is armoede? Afgelopen week was het de week van de armoede. An sich een twijfelachtige eer, als er een week aan je wordt gewijd. Dan gaat het niet goed met je. Het zou goed zijn, als het niet goed ging met de armoede. Het tegenovergestelde is het geval. Leuk, dat idee van een participatiemaatschappij, maar als je rond moet komen van 50-60 euro per week, valt er niet veel te participeren. Heel vroeger stopten we arme mensen in ‘armenhuizen’, waar ze gevoed werden door kerk en staat. Tegenwoordig kan je bellen met RTL4, dan komt John Williams je de les lezen. Het recept is telkens hetzelfde; mensen kijken ongelovig bij de bedragen aan schuld die zij opgelopen hebben of dreigen op te lopen, beloven beterschap, plegen een traan en storten na de catharsis huilend in de armen van de presentator.
Armoede lijkt daarmee van een stigma af te zijn, maar ik denk dat dat niet zo is. Ik weet niet hoe het in Nijmegen is, maar het aantal Nederlanders dat in armoede leeft is gestegen van 4 naar 10%. Ontwikkelingsorganisatie Cordaid, normaal gesproken alleen actief onder de evenaar, kondigde onlangs plannen aan om in de regio Arnhem Nijmegen een voedselcooperatie op te zetten die groente verbouwd voor arme mensen. Ook andere berichten wijzen op een groot beroep op de voedselbanken, niet alleen in onze regio.
Ik heb de gemeente Nijmegen hier nog niet over gehoord. Zouden wij, in navolging van het idee van de participatiemaatschappij, onze armen ook niet meer moeten laten participeren? Wellicht kan de gemeente Nijmegen de armen werk bieden, of vrijwilligerswerk laten doen? Of is dat dan weer heel erg bevoogdend? Hoe laat je arme mensen eigenlijk participeren? Dat heb ik Rutte nog niet horen zeggen.

De mooiste stad van Nederland

Een bijdrage van Paul van der Heijden, gepubliceerd op 17 oktober 2013

Precies een maand geleden veroverde de Nijmeegse stadswandeling een plek in de top tien van meest bijzondere uitstapjes ter wereld, uitgeroepen door lezers van de toonaangevende Britse krant de Guardian. Nijmegen staat daarmee fier tussen steden als Londen, Parijs en St. Petersburg. Afgelopen week bracht de Consumentenbond een boekje uit over de 25 mooiste steden van Nederland. Je zou verwachten dat Nijmegen daar ook bij zit. Maar niets is minder waar. Extra zuur voor Nijmegen is dat Arnhem er wel in staat, als enige Gelderse stad. Hoe is dat nu mogelijk? Hebben de Britse toeristen ongelijk? Is Nijmegen minder mooi dan we zelf denken? Of heeft Arnhem een wit voetje bij de Consumentenbond?

In de aankondiging van het boekje lezen we: ‘De ervaren redacteuren van de Reisgids, het blad van de Consumentenbond over reizen en recreatie, bezochten 25 steden in Nederland en beoordeelden ze op stedenschoon, musea, winkelmogelijkheden en sfeer.’ Aha! De lijst is dus niet het resultaat van een test, zoals je bij de Consumentenbond zou verwachten. Men heeft eerst 25 steden geprikt en die vervolgens bezocht en beoordeeld. Dat is alvast de eerste geruststelling: het is dus geen ‘top 25′. Andere steden zijn domweg niet meegenomen in de beoordeling.

Maar hoe komen ze dan aan die selectie van 25 steden? Hier lijkt toch enige willekeur in het spel. Als we kijken naar de geografische verdeling, zien we een grote concentratie van genomineerde steden in Zuid- en Noord-Holland: maar liefst 10 van de 25, oftewel 40%. En dat terwijl er 12 provincies zijn, elk goed voor een aandeel van 8,3% van Nederland. Verre provincies hebben dan ook de minste aandacht, zoals Groningen (1 stad), Friesland (2), Drenthe (0), Gelderland (1), Zeeland (2) en Limburg (1). Typisch Hollandse hooghartigheid. Dat Zuid-Holland met zes steden de grootgrutter is in het boekje, is ook niet toevallig: het kantoor van de Consumentenbond staat in Den Haag.

Tot slot: waarom Arnhem wel en Nijmegen niet? Die keuze heeft weinig te maken met het verschil in aantrekkelijkheid. Van elke provincie die voorkomt in het boek, is de hoofdstad genomineerd. En aangezien Gelderland maar één stad in de lijst heeft, moest dat wel de hoofdstad Arnhem worden. Nijmegen had dus niet ‘in plaats van’, maar naast Arnhem moeten staan. Jaloerse blikken zijn overbodig, maar dat is een doekje voor het bloeden. Want eigenlijk is het schandalig dat een redactie van een gerespecteerde landelijke organisatie zich zo laat leiden door Hollandse sentimenten en de overige provincies moedwillig in de kou zet.

52

Een bijdrage van Maerten Prins, gepubliceerd op 16 oktober 2013