Donjon s’il vous plait

27 juli 2011 door Rosalie Thomassen
Het Valkhof Weet ge mij een plaats te noemen die op zoveel schoons kan roemen?

Dat staat in het Latijn geschreven op een balustrade van het Valkhof park. Het is een zin uit een eeuwenoud gedicht van mijnheer Smetius die eind 18e eeuw een dikke kroniek over onze stad schreef. Het gedicht verscheen in 1784. De Valkhofburcht stond nog op de plek waar hij ook stond in de zes eeuwen daarvoor. Twaalf jaar nadat Smetius zijn gedicht publiceerde werd het Valkhof gesloopt. Wij kregen daar het bekende park voor terug. De zin op de balustrade herinnert ons nu voorgoed aan de rijke geschiedenis en de magie van deze plek. Een fantastisch mooie plek met ook nog eens een geweldig uitzicht. Veel mooier dan dit wordt toch het niet?

Toch is het rustig deze weken in Nijmegen. Veel Nijmegenaren zijn naar betere oorden vertrokken. Vorige week was het hier nog topdrukte, 7 dagen lang was het dik feest en trokken er weer drommen toeristen door de stad. Daarna volgen altijd weer de rustigste weken van het jaar. Tot eind augustus zijn er even geen grote evenementen of festivals. Het kan ook niet altijd feest zijn. Nu hebben we mooi tijd om het gras in het Valkhof te zien terug groeien.

Ook het stadhuis van Nijmegen is met vakantie en de gemeenteraad heeft even pauze. Misschien liggen onze raadsleden nu wel op het strand van een heerlijk eilandje. Of beklimmen ze een mooie oude toren in een leuk oud stadje. Hoe dan ook, ze hebben even tijd voor wat bezinning. En dan denken ze vast nog wel aan ons Nijmegen. Misschien kunnen ze alvast dagdromen hoe mooi het eiland in de Waal bij Lent zal gaan worden. Want dat eiland komt er geheid. En Nijmegen heeft wel meer mooie plannen: de stadsbrug, een topsportinnovatiepark, en natuurlijk de donjon.

Of de donjon er ook komt is nog niet helemaal zeker. Net na de vakantie vergadert de gemeenteraad erover. Het lijkt mij zelf zo’n mooi gezicht. Lekker op je strandstoel op het eiland in de Waal, met aan de mooiste skyline van heel Nederland weer zicht op de oude donjon. Maar voorlopig blijft deze plek even gereserveerd voor dit schattige beest. Het is natuurlijk een grappig dier. Maar het konijn is geen blijvertje. Hij zal nooit oud worden, en al zeker niet zes eeuwen oud. Waarschijnlijk overleeft hij de komende kerst al niet meer. Je kunt er trouwens toch al niet echt een fatsoenlijk feestje in bouwen. En dat kan in de donjon natuurlijk weer wel.

Daarom hoop ik dat onze raadsleden als zij deze zomer weer langs zo’n mooi chateau, schloss of castella rijden, dat zij dan ook weer aan ons Nijmegen denken. Met donjon…. S’il vous plait!

Deze column werd dinsdag 26 juli door Rosalie Thomassen uitgesproken als ‘Zomercolumn’ op tv-zender Nijmegen1. Deze uitzending kunt u hier nog eens terugzien.
Vind je dit een interessant artikel?
Mail het dan door naar anderen, of deel het via social media:
Pin It

Er zijn 16 reacties gegeven op “Donjon s’il vous plait”

  1. Willy Peters zegt:

    Chapeau! Los van alle cultuurhistorische overwegingen is een goed argument het referendum dat heeft plaatsgevonden en waar een meerderheid van de stemmers zich uitsprak voor de herbouw. Ik heb besloten om nooit meer te gaan stemmen voor een referendum wanneer die herbouw niet door zou gaan.
    Los daarvan: toen de tijdelijke donjon er stond viel mij op hoe snel deze geintegreerd was in het stadsbeeld. Toen hij weer verdwenen was bleef veel langer de indruk van leegte achter. Dus die plek vraagt gewoon om een donjon! Met veel feestjes, graag!

  2. Rob Essers zegt:

    @Willy Peters: Je stapt wel heel gemakkelijk over de randvoorwaarden heen. Hoeft daar nu niet meer aan voldaan te worden? Geld stoppen in het om zeep helpen van monumenten, is een slechte zaak.

    Blijkbaar is een monumentenstatus in Nijmegen van nul en generlei waarden. Dat geldt niet alleen voor gemeentelijke monumenten (zoals het Goffertpark met het stadion als een beschermd complexonderdeel), maar ook voor rijksmonumenten (zoals het Valkhof).

  3. Willy Peters zegt:

    @ Rob: ik vind monumentenstatus heel belangrijk, maar een stad is als een levend organisme. We kunnen van Nijmegen, of van de binnenstad, maar ook van het Valkhofpark, geen openluchtmuseum maken. Alles vergaat. Dus alles wat zou moeten blijven vraagt onderhoud. Ook dat is ingrijpen in bestaande monumenten. Zelfs de ruine in het park heeft onderhoud nodig. Dan betekent het dus dat je altijd keuzes moet maken op welke manier je gaat ingrijpen. Conservatief (zoveel mogelijk inzetten op behoud van het bestaande) of progressief (inzetten op inpassen in de behoeften van dit moment). Ik verzet me ertegen dat een park als het Valkhof alleen maar op één manier behandeld mag worden. De plek is historisch en vraagt daarom wel om een goed doordacht plan. Maar je moet beseffen dat alles wat je doet, ook het conservatieve onderhoud, in een andere tijd mogelijk als heel verkeerd zal worden gezien. De afbraak van de Valkhofburcht en het vermalen van de stenen ervan tot vulsel voor wegen is een keuze die destijds politiek correct was. Weg met het autoritaire gezag van de adel en lang leve de vrije burgers. Dat was een hele bewuste breuk met het verleden. Jammer? Tja, het is gebeurd, dus of wij dat jammer vinden of niet doet daar niets aan af.
    Daarom vind ik dat we vandaag de dag het recht, maar zelfs de plicht hebben om na te denken over hoe er met monumenten wordt omgegaan. En de bevolking van de stad is om haar mening gevraagd. Dat is helemaal in de geest van degenen die destijds de Valhofburcht hebben gesloopt. En de meerderheid van degenen die het referendum hebben ingevuld hebben gekozen voor herbouw. Als overtuigd democraat vind ik dat een bijna heilige opdracht aan de gemeente: zorg dat dit gebeurt. En dan zijn er legio mogelijkheden om die herbouw op een manier te realiseren waarmee je recht doet aan het stukje van de stad waarover we het hebben, al is over dat ‘recht doen’ zeker discussie mogelijk.
    Ik vind het overigens niet prettig dat je mij beschuldigt van gemakkelijk over randvoorwaarden heen stappen. Ik hoop dat ik je heb kunnen overtuigen dat mijn mening net zo relevant is als die van jou, en allesbehalve gemakkelijk. Dus als je het niet met me eens bent hoor ik graag inhoudelijke argumenten, geen diskwalificatie. Ik ga jou toch ook niet beschuldigen van arrogantie!

  4. Rob Essers zegt:

    @Willy Peters: De gemeenteraad heeft destijds zelf besloten om in de toelichting van het referendum te vermelden dat de gemeente geen geld steekt in herbouw van de donjon. Dat is een duidelijke randvoorwaarde waarin de raad zich nu dan ook dient te houden. Een betrouwbare overheid houdt zich aan zijn eigen spelregels.

    Je mag wat mij betreft ieder monument ter discussie stellen, maar dat dient wel op een transparante wijze te gebeuren. Een ieder die beweert dat een Topsport- en Innovatiepark (TIP) in het Goffertpark ingepast kan worden, houdt zichzelf en anderen voor de gek. Voordat het Goffertpark geheel of gedeeltelijk om zeep geholpen kan worden, zal de raad eerst een besluit moeten nemen over de monumentenstatus.

    Het Valkhof is een rijksmonument en daar gaat de gemeenteraad niet over. Dat is een zaak voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Je kunt je afvragen of het in zo’n geval wel verstandig was een referendum over de zogenaamde herbouw van de donjon te houden. Is het zinnig om te discussiëren over zaken waar je niets over te zeggen heb? Als je bovendien geen geld hebt om plannen te realiseren, kun je je beter beperken tot virtuele luchtkastelen.

  5. @Rob: Er zijn waslijsten van raadsbesluiten en aangenomen moties te verzinnen, die toch niet in de praktijk gebracht worden, Rob. Er is altijd ruimte voor voortschrijdend inzicht en nieuwe politieke verhoudingen, en dat is maar goed ook.

    Ten aanzien van Rijksmonumenten vervult de RCE vooral een adviserende rol. Alleen archeologische vergunningen worden verstrekt door de RCE, overige vergunningen worden door de gemeente afgegeven. Dus de gemeenteraad ‘gaat’ daar wel degelijk over, en heeft daar samen met het College wel degelijk ‘iets over te zeggen’.

  6. Rob Essers zegt:

    @Rosalie Thomassen: In dit concrete geval gaat het om een uitgevoerde motie. Het college heeft in de toelichting bij het referendum onder meer aangegeven dat dat de gemeente geen geld steekt in herbouw van de donjon. Als je dat dan achteraf toch doet, is dat geen voortschrijdend inzicht maar volksverlakkerij!

    Je hebt gelijk dat het college de vergunningen afgeeft, maar het zal zich daarbij wel aan de wet moeten houden. De Monumentenwet 1988 en de gemeentelijke Monumentenverordening 2010 gelden niet alleen als het toevallig zo uitkomt.

  7. Willy Peters zegt:

    @ Rob: De interessante discussie over twee issues, namelijk: hoe gaan we om met uitslagen van referenda en, ook belangrijk, wat is de juiste manier om met monumenten om te gaan, verzandt in geneuzel over papier. Sorry Rob, maar jouw houding roept bij mij veel vragen op. Je lijkt meer waarde te hechten aan papieren besluiten dan aan het onderliggende probleem: als in een referendum de bevolking wordt gevraagd of die toren er moet komen dan kun je daar later niet op terugkomen. De uitslag van dat referendum is mijn punt, niet vergunning nr. X of raadsbesluit of motie Y. Ik denk dat je een belangrijk punt in mijn verhaal mist, daar ga je ook niet op in, dat het star fixeren van monumenten niet de enige, in mijn ogen ook niet de juiste, manier is waarop je met monumenten moet omgaan. Waarom kom je uitsluitend met reacties op het niveau van motie en vergunning en ga je niet in op de inhoudelijke kant van de zaak, waarop die moties en vergunningen uiteindelijk zijn gebaseerd, nl. de vraag hoe men met monumenten moet omgaan.
    Laat me raden, nu ga je weer reageren met verwijzing naar een Raadsbesluit, een vergunning of een nota van een commissie. Het is een inhoudelijk punt dat ik wil maken. Als je weer ingaat op een stoffig papieren stuk, dan laat het maar zitten.

  8. Rob Essers zegt:

    @Willy Peters: Als in een referendum de bevolking wordt gevraagd of die toren er moet komen MET ALS RANDVOORWAARDE DAT DE GEMEENTE GEEN GELD STEEKT IN DE HERBOUW dan kun je daar later niet op terugkomen. Sorry voor de hoofdletters, maar jij leest mijn bijdragen blijkbaar nogal selectief. Als je niet gehinderd wordt door kennis van zaken en het gepast vindt randvoorwaarden aan je laars te lappen, kun je zo in de gemeentepolitiek!

  9. Willy Peters zegt:

    Als iemand selectief leest, ben jij het wel. Ik ga op deze site niet jouw voorbeeld volgen en er een ordinaire scheldpartij van maken.

  10. Ingrid ten have zegt:

    Willy, hoe leg jij het aan de tegenstemmers uit dat er geen geld in gestoken zou worden, dat er al een paar jaar zwaar gelobby achter de schermen plaatsvindt om de beschermde status van het park te halen en dat die rekening van minstens zes ton aan de initiatiefnemers wordt doorberekend omdat daar nu eenmaal ambtenaren voor aan het werk zijn… terwijl de gemeente dat helemaal niet hoeft te doen. De marktpartijen die de donjon willen worden door de gemeente buiten de deur gehouden en de donjon die er zogenaamd komt te staan ziet er aan een kant helemaal niet meer uit dan dat leuke plaatje wat ze jou ooit lieten zien. Je mag best voor een uitkijktorentje op het valkhof zijn maar probeer ook eens verder naar het proces te kijken. We worden belazerd waar we bij staan en dat met een nipte referendumoverwinning… En ik denk dat de tegenstanders net zo goed mogen blijven argumenteren tegen de donjon , denk je nou echt dat het gezeur om een toren in het park bij een verlies van de voorstanders opgehouden zou zijn? Nee dus, Maar die toren komt er niet. Met dit bestuurlijke gekonkel schaam je je onderhand toch vreselijk voor wat zich democratie noemt. Ooit krijg je spijt dat je voor hebt gestemd.

  11. Willy Peters zegt:

    Beste Ingrid, natuurlijk mogen de tegenstemmers blijven ageren, ik zou het ook aangrijpen dat de gemeente heeft toegezegd geen geld in het project te stoppen. Het punt dat ik eigenlijk wilde maken, is dat het park een monument is en dat het conservatief bewaren en in stand houden van het park maar één optie is om met het monument om te gaan. Als het financieel geen haalbare kaart zal blijken te zijn is het jammer, dan komt die donjon er maar niet. Ik ben geen rigide denker zoals sommigen die hier reageren. Maar: je organiseert een serieus referendum en de uitslag daarvan is helder (je kunt van een meerderheid voor nu eenmaal geen meerderheid tegen maken, al zou je dat willen). Ik maak me zorgen dat democratisch bedoelde instrumenten zo makkelijk aan de kant worden gezet. Ik maak me ook zorgen wanneer een referendum wordt georganiseerd over een onderwerp dat niet door de overheid bepaald wordt. Dus laten zeggen dat de herbouw door moet gaan betekent dan ook meteen dat je de plicht hebt ervoor te zorgen dat die uitspraak gerespecteerd wordt. Ik vind het alles bij elkaar een heel goed voorbeeld van waarom ik eigenlijk tegen het referendum in het algemeen ben: een ingewikkelde kwestie wordt in een ja/nee format gegoten en later blijkt hoe lastig het is om de uitspraak van het referendum om te zetten in beleid. De grote les is wat mij betreft dus: nooit meer referenda!

  12. jac.splinter zegt:

    “nooit meer referenda”!!
    Daar wil ik een referendum over en dan hebben we dat ook afgeschaft..De voorstemmers stemmen voor en tegenstemmers zijn er niet. Joepie!

  13. Jos Joosten zegt:

    Vlak voor de laatste gemeenteraadsverkiezingen heb ik alle Nijmeegse raadsfracties gemaild met een vraag naar hun standpunt inzake de Donjon en van de overgrote meerderheid heb ik zeer snel antwoord gehad. De overwegende reactie van links naar rechts was: wij respecteren het referendum, maar wel met inachtneming van de gestelde randvoorwaarden, waarbij met name de financiële afzijdighied van de gemeente genoemd werd. Ik vind het in een tijd dat geloofwaardigheid een steeds schaarser politiek goed lijkt te worden niet best als aan deze voorwaarde nu massaal getornd zou gaan worden.

    Overigens blijf ik het idee om naar een Europees Efgoedlabel voor het hele Valkhofpark te streven een uitdagende gedachte vinden:

    Toespraak Jos Joosten bij boekpresentatie Breken met het verleden

  14. Jose zegt:

    Je link werkt niet goed Jos. Dus nog maar eens proberen…

    Ik vond n.a.v. dat boek Breken met het Verleden ook nog deze discussie, dan kan ik ook met 1 link af en hoeft de discussie niet van a tot z nog eens over. Samengevat: de pleidooien om het park te houden in de bestaande staat of te restaureren in de stijl van Zocher verschillen ideologisch gezien weinig van de pleidooien om tot herbouw over te gaan. Wie de geschiedenis en dus de tijd niet wilt negeren, gaat juist mee in de dynamiek van het heden en de toekomst.

    p.s. Mag ik een patent op deze laatste zin, die vind ik zelf lichtelijk briljant verzonnen. :-)

  15. Willy Peters zegt:

    @ Jose: helemaal mee eens! Ik ga gauw die zin van je uit het hoofd leren, mag ik hem gebruiken? Met bronvermelding, uiteraard! ;-)